Xe đạp thời kháng chiến chống Pháp

Mươi ngày trước tôi có bài trên Facebook, nói đến chiếc xe đạp thồ và những người chủ tham gia công sức vào chiến thắng ĐBP.

Rồi có nhiều ý kiến quanh "xe đạp thồ". Rằng Việt Minh lấy đâu lắm xe thồ thế, thời Pháp là cả một gia tài? Rằng huy động xe đạp của dân và chủ của nó đi làm dân công luôn; phản bác rằng dân công chủ yếu là nông dân, thời ấy họ làm gì có xe đạp, vân... vân...

Hôm nay chợt nhớ trước đấy mấy hôm, chính xác là ngày 5/5, anh bạn lính vốn cùng học Lý ĐHTH mời anh em CCB gặp nhau nói chuyện cũ. Tình cờ 6 lính có 2 Trỗi (tôi và Duy Linh), 2 sinh viên ĐH Tổng hợp (Thế Phiệt và Trọng Dân) và 2 cậu lính em tham chiến ở Campuchia (Trung Sy và Vinh Linhthe, nick FB).

Ảnh: Vũ Thế Phiệt, 5/5/2017

Nói chuyện cũ, chuyện cũ thì có đồ cổ của đời ông cha để lại. Tôi nói nếu còn giữ thì chiếc xe đạp của tôi cũng là đồ cổ kháng chiến. Chuyện khi mới được đi học đại học ba tôi cho tôi dùng chiếc xe đạp Sterling của ông. Một lần ông nói giữ gìn cẩn thận, đây là chiếc xe mà năm 1946 mới ra HN ba được "anh Cả" giao cho để đi công tác.

Thằng em (Trung Sy, đầu trọc) ngồi bên cạnh reo ngay lên "thôi chết rồi, em biết cái xe Sterling của ông ngoại em mất đi đâu rồi". Quen nó từ lâu, tôi gật đầu trong vẻ ngạc nhiên của mọi người.

Một cách ngắn gọn ông ngoại của Trung Sy là em của ông "Thuốc lào Giang Ký" nổi tiếng phố cổ HN những năm trước 1945. Ông tham gia CM, bị bắt đi tù Sơn La (1933), sau cũng bị đưa ra Côn Đảo và được thực dân tha về (1936) khi Mặt trận Bình dân Pháp thắng thế trong chính quyền. Câu chuyện về ông ngoại đã được Trung Sy kể trong Thuốc lào Giang Ký. Trong đó kể cả chuyện mãi sau này, mà có dịp nhắc tới thì Tường Vân C11K6 xác nhận với tôi mối thâm tình của hai ông.

Ảnh: Trung Sy "về nguồn" chụp dấu vết ông ngoại ở nhà tù Sơn La: Nguyễn Công Nghi, số tù 381 năm 1933.
Mấy năm trước, tháng 3/2013, tôi có dịp đưa bạn bè đi chơi Sa Pa, có cả Khắc Việt và Văn Hùng K7. Lượt về xe tôi đi qua Sơn La, Trung Sy lần đầu tới và tìm thấy trong danh sách có tên ông mình.
Nghĩ đùa có khi thật là cụ Cả lấy xe của ông anh đưa cho ông em đi hoạt động cho đoàn thể, ba tôi thọ án ở Sơn La sau ông Nghi cả chục năm. Chắc ông Nghi không kể chuyện này cho các cháu nên bây giờ Trung Sy nó mới reo to :-D
Lại nói về cái xe đạp, ông già tôi có nói thêm, thực ra cái xe của bác Cả giao thì ba tôi khi phụ trách vận tải ô tô đã đổi lấy cái xe kém hơn để cái tốt cho người khác đi công tác. Vậy nó là xe khác nhưng mang nguyên vẹn ý nghĩa của một chiếc xe công thời kháng chiến của Việt Minh theo ba tôi suốt từ lúc được "anh Cả" giao cho tới khi đưa lại cho tôi.
Cũng phải nói thêm rằng chiếc xe đó cùng với nhiều vật dụng gia đình giường tủ bàn ghế được cơ quan trang bị khi về HN đã được trừ dần vào lương tháng của ba tôi, khi cho tôi thì nó đã là tài sản riêng rồi. Không phải ông cụ đi dân công hỏa tuyến khi về dắt theo cái xe "không biết trả vào đâu" như lời tôi bàn trên Facebook.
Mãi đến cuối những năm 80 khi mà mình đi xe máy là chính thì họ hàng trong quê ra thấy ít dùng, xin, thì mình lại cho.
Chuyện xa xưa đâu đó tự nhiên lại trồi lên dính chập vào, theo Facebook thì có duyên của thằng em Phương Tuấn Nguyễn :-)

Tây Nguyên

Tôi sắp đi Tây Nguyên lần thứ ba trong vòng 6 tháng nay, đọc được bài này của nhà văn Văn Công Hùng, thấy dù có đi thêm 3 lần nữa trong 6 tháng nữa thì cũng vậy thôi chả thấy được gì.
Chữ nó quý thế đấy.
"...Trước hết nhân đây phải khẳng định thêm một lần nữa, rằng là không có cái gọi là “lễ hội đâm trâu” như lâu nay chúng ta hay gọi. Nó chỉ là một thành tố của một lễ hội, và người Tây Nguyên gọi nôm na là ăn trâu. Họ làm con trâu ấy để cúng thần linh, mời thần linh ăn, để họ tạ ơn thần linh đã giúp cho họ những việc lớn của làng. Những lễ hội mà có ăn trâu rất hiếm và không thường xuyên tổ chức. Để có cái cuộc ăn trâu vào sáng sớm hôm sau ấy, đêm trước đã có một cái lễ khóc trâu. Những người đàn bà thân thuộc với con trâu được chọn để ngày mai làm lễ ấy, tối hôm trước ra chỗ cột trâu và… khóc trâu. Họ khóc rất bài bản, cám ơn con trâu và cũng “giao nhiệm vụ” cho trâu ngày mai thay mặt họ đi gặp thần linh. Họ cho con trâu ăn những ngọn cỏ non nhất mới cắt lúc chiều, mời trâu uống thứ rượu cần chắt từ lần cắm cần đầu tiên...
            Rồi lúc tổ chức “tiễn trâu về với Yang”, theo nhiều người Tây Nguyên kể, không có nhiều người xem như hiện nay, đặc biệt là trẻ con càng không. Toàn các cụ già. Họ tiến hành nghi lễ thiêng liêng với thần linh, con trâu ấy chính là hiện thân của dân làng “tiếp kiến” thần linh.
            Chứ không như hiện nay, người ta phong cho nó thành “lễ hội đâm trâu” rồi xách ông trâu ra cột giữa cái sân đông đặc người, rồi nhảy múa hú hét xung quanh cho con trâu ba hồn chín vía bay tiệt lên trời rồi bất thình lình đâm một nhát, máu me nhoè nhoẹt.
            Vấn đề là, ai, và từ lúc nào, đã làm cho ý nghĩa những sinh hoạt văn hóa, và ý nghĩa tâm linh của những sinh hoạt ấy bị biến tướng đi một cách dữ dội thế...?
            Nguyễn Cường là một nhạc sĩ rất nổi tiếng viết về Tây Nguyên. Nhưng Tây Nguyên nhất quyết không phải như những gì Nguyễn Cường đã viết. Anh đã tạo ra một lớp công chúng của mình bằng cách phả rock vào những ca khúc anh viết về Tây Nguyên, tạo ra một Tây Nguyên máu lửa, hừng hực, man dại và… nông cạn. Trong khi thật sự, Tây Nguyên lại rất trữ tình, sâu sắc và… mềm yếu mong manh nữa. Thì hãy nghe Y Phôn Ksor chẳng hạn, chàng nhạc sĩ kiêm ca sĩ người Ê Đê này có mấy bài hát để đời như “Đi tìm lời ru mặt trời”, “Đôi chân trần”… mà xem, ta hoàn toàn không thấy hú hét, không lắc mông lắc ngực, không nhảy tưng tưng, mà nó thủ thỉ tâm tình, nó xa xót đắng đót, nó thâm trầm đến thắc thỏm u uẩn, khiến người nghe như mỏng đi, như dẹt ra trong cái thổn thức nao lòng của giai điệu..."

Trường trung học cơ sở Trần Bá khai giảng năm học mới

Trần Văn Lưu

Ngày 5/9/2015, hòa trong không khí tưng bừng của cả nước vui mừng chào đón mùa thu cách mạng tháng tám và quốc khánh 2/9, tại thị trấn Diêu Trì, tỉnh Bình định, Trường trung học cơ sở Trần Bá (ngôi trường mang tên người cha của Trần văn Lưu bạn trỗi k4) 

đã tổ chức trọng thể lễ khai giảng năm học 2015 – 2016 và lễ trao học bổng Trần Bá. Trong những ngày này phong trào phát huy truyền thống cách mạng của ông cha, phát huy những giá trị văn hóa, lịch sử của quê hương, hướng về tấm lòng nhân ái “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc gắn kết quá khứ với hiện tại với các lớp học sinh, thế hệ trẻ hôm nay. 

Gia đình anh hùng Trần Bá và công ty Tân Phương Bắc được mời vào tham dự buổi lễ trang trọng này, trong buổi lễ đại diện công ty Tân Phương Bắc và gia đình đã trao tặng 50 triệu đồng cho nhà trường bao gồm: 2000 cuốn vở học sinh, 27 xuất học bổng giành cho các học sinh nghèo vượt khó học giỏi và hỗ trợ quỹ công đoàn của các thầy cô giáo 20 triêu đồng, coi đây như là món quà tài trợ khuyến học truyền thống cho Trường Trung học cơ sở Trấn Bá từ công ty và gia đình.

Anh hùng Trần Bá sinh năm 1923 tại Bình định. ông đã từng là tỉnh ủy viên tỉnh ủy Bình định, Bí thư Huyện ủy đầu tiên (khóa 1, năm 1947) của huyện Tuy Phước. Năm 1951 ông gia nhập quân đội, là chính ủy trung đoàn trực thuộc Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam. Năm 1954 ông được cử vào Sài gòn theo đường hàng không đặc biệt trên chuyến bay của Ủy ban quốc tế giám sát đình chiến ở Đông dương dưới danh nghĩa ủy viên Việt minh tham gia nhóm liên hợp quân sự Việt – Pháp. Tại Saigon ông đã được các đồng chí Lê Duẩn bí thư xứ ủy Nam kỳ, đồng chí Lê Đức Thọ đại diện Trung ương Đảng tại xứ ủy Nam kỳ trực tiếp gặp gỡ, trao đổi, giao nhiều nhiệm vụ quan trọng liên quan đến các hoạt động hợp pháp trong lòng địch. Ông đã từng có nhiều năm tháng sống, hoạt động mật thiết, gắn bó cùng với các đồng chí Lê Duẩn, Phan văn Đáng, Hoàng minh Đạo, Nguyễn đức Thuận…tại Namvang (Campuchia), Tây ninh và Saigon. Năm 1955 ông là ủy viên Ban binh vận Xứ ủy Nam kỳ, năm 1957 là ủy viên, phó trưởng ban Ban binh vận Trung ương cục miền Nam. Năm 1959 ông bị địch bắt khi làm nhiệm vụ. Trong lao tù, mặc dù bị tra tấn dã man nhưng ông vẫn giữ vững ý chí kiên cường, bất khuất của người chiến sỹ cách mạng. Ông đã anh dũng hy sinh trong nhà tù vào mùa hè năm 1963. Với sự hy sinh và những đóng góp xuất sắc trong công cuộc cách mạng giải phóng Miền Nam, năm 1978, liệt sĩ Trần Bá được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. (trích tư liệu báo quân đội) . 

Để tri ân những công lao và sự hy sinh anh dũng vì tổ quốc của ông, năm 2013 tỉnh Bình định và huyện Tuy phước đã đặt tên trường THCS Trần Bá, năm 2012 UBND huyện Tuy Phước đã đặt tên đường Trần Bá tại thị trấn Diêu tri và hôm nay Nhân dịp kỷ niệm 70 năm cách mạng tháng 8 và quốc khánh 2/9 năm 2015, UBND tỉnh Bình định đã quyết định đặt tên đường Trần Bá tại trung tâm thành phố Qui nhơn

Kỷ niệm 7/5 của con cháu tướng lĩnh BTTM (ĐBP)

Ngày 6/5 con cháu các tướng lĩnh BTTM thời chiến thắng ĐBP đã tổ chức gặp mặt tại nhà ĐT VNG, 30 Hoàng Diệu. Họ là những người bạn cùng lớn lên nhiều năm sau chiến tranh ở khu Hoàng Diệu, Ba Đình. Rồi cùng học và tốt nghiệp trường Trỗi.

Xin đăng lên một tấm ảnh, cũng là một dịp để bạn điểm mặt bạn và nhớ về các cụ thân sinh đã trực tiếp làm nên kỳ tích mà nay gần như đã "đi" hết.

Chú thích ảnh (hi vọng là viết tắt tên các cụ mọi người vẫn nhận ra, nếu sai xin báo lại để sửa vì tôi cũng không biết hết): 

- ngồi trước: Phước Thắng (con chị Châu/PNM), với con gái út VĐBiên.

- đứng trước, trái sang: HL.HòaK2/HA, vợ HQ.Hùng k5, VHB k3/VNG, kg biết, NT.Chung k2/SH, VTM k4/VTD, TC.Nguyên k4/TĐN.

- đứng giữa: Hương em chị Hòa/HA, VĐB k6/VNG, Mẫn K6/TVQ, lui sau một tí kg biết, chị Châu/PNM, chị Thanh/TrVQ, VHP k4/VNG, 3 nữ cuối không biết.

- đứng cuối: kg biết, Chỉnh/PNM(?), NQ.Bắc k5/LQĐ, TT.Quảng k6/TĐN, Tr.Bình k8/TVQ, Thiết/PNM, LĐ.Hải/LTr.T, a.Nguyên k2/PNM, kg biết, HQ.Hùng k5/HVT, a.Thành chồng chị Tĩnh/LQĐ, TrH.Anh/LL.

"Trăm hạt giống đỏ" đi biên

Đâu lâu rồi người ta viết về "trăm hạt giống đỏ" được gửi đi nuôi học trên đất bạn. Các hạt giống ấy thường hơn tụi mình cỡ một giáp, là lấy theo thời gian nhập học. Khu Học xá của họ quãng 1953 thì Đại Từ mình 1965, chưa kể khoản đúng tuổi của mình với chậm muộn các cụ (họ gọi nhau như thế) thời trước thì phải hơn nhau vài năm nữa.
Vừa rồi các cụ tổ chức một chuyến đi biên giới phía Bắc nhân 35 năm chống chiến tranh xâm lược của giặc Tầu. Chưa đọc nhưng chắc bổ ích, nhất là với đám anh em mình, về đại thể cùng cảnh với các cụ.
Vậy xin giới thiệu bài viết đầu Lên Ải Bắc (Trần Xuân Hoài) để mọi người xem và cứ theo đó mà xem tiếp.
Buồn cười là cái ảnh trang mạng của các cụ cũng chụp ở đoàn H22 Hải Quân mà K4 mình có ảnh giống y như thế.

Hiểu được...

...ông cựu tổng biên tập báo Lao Động.
"...tôi không phải thuộc số không nhỏ đảng viên thoái hóa chính trị mà chính những người bảo thủ, giáo điều không sáng suốt chấp nhận đổi mới chính trị, khiến cho một Đảng cách mạng, anh hùng trong sự nghiệp giải phóng, nay trở thành một Đảng độc đoán, tham nhũng mới đúng là những kẻ suy thoái chính trị... Đau lòng lắm, nhưng phải đành vậy thôi! Từ giờ phút này, từ ngày hôm nay, 25-2-2014, tôi xin nói lời chia tay với Đảng Cộng sản Việt Nam."

Cập nhật Chân dung K4 v.1.5

Cám ơn anh TĐ gửi tới ảnh 1966 nhóm "bạn Trỗi gia đình" :-)

Đã cắt ảnh từng người và thay vào Chân dung K4 ảnh cũ của LHN, NgTĐ. Riêng ảnh LTN chiều nghiêng nên không dùng làm "căn cước", giữ nguyên ảnh chậm hơn một chút (1967-1968, QL).

Ngày 17 tháng hai năm 1979 không quên!

...Vào ngày 17 tháng hai năm 2014 này, xin mỗi gia đình hãy thắp lên bàn thờ nhà mình một nén hương, để đồng lòng tưởng nhớ đến hương hồn các chiến sỹ đã ngã xuống và các đồng bào đã bị giết hại trong cuộc chiến tranh này, đồng thời cũng là để gửi đi một thông điệp rõ ràng đến phía Trung Quốc: Nhân dân Việt Nam không tiếc nỗ lực vun đắp quan hệ hòa bình – hữu nghị - hợp tác giữa hai nước, nhưng không bao giờ phản lại lịch sử./. Nguyễn Trung

Chơi ảnh cũ :-)

"Tát  nước theo mưa" em theo các anh đưa lên một ảnh cũ của các... phụ huynh. Ảnh này em vừa chụp 30 phút trước từ một anh bạn mới... gặp lại, sau nhiều năm kèm theo một câu chuyện nằm trong bí sử.
Anh nào có (và nhận ra các) phụ huynh xin mời vào nhận. Tối nay em xin đưa mặt sau bức ảnh lên đây ạ :-)

Mặt sau, có lẽ, ghi chú sau này của bà Lịch tự tay ghi vào?

Ảnh do anh Lê Công cho phép chụp lại từ tập ảnh gia đình với lời giới thiệu "ông Dung (đứng 5 trái sang) ông Tạo (đứng 6 trái sang) này". Tôi chụp về để xem TL có ảnh này chưa; quả không phí công, là chưa có.
Ông Lê Dung người Lệ Thủy Quảng Bình, bên kia sông Kiến Giang nhà ông Giáp. Là kỹ sư công chính học ở Pháp về Ông đã từng làm một chức quan triều đình Huế thời Pháp và tham gia hoạt động, và sau CMT8 được làm việc trong Bộ Giao thông Công chính. Việc anh Lê Công không học trường Trỗi như anh em mình là đoạn thuộc về "bí sử".
Điều gây ngạc nhiên cho tôi khi soi to ảnh, và cho cả anh Lê Công khi được báo cho biết, là trong "1 số cán bộ, công tác ở các Bộ" có mặt trong ảnh thì tay chơi quấn khăn trắng đứng sau ông Lê Dung lại chính là... ông già nhà tôi :-)

Đã đọc và ký tên

Thư gởi Liên Hợp Quốc nhân 40 năm Trung Quốc xâm chiếm Hoàng Sa

Giai điệu tự hào...

...là tên một chương trình ca nhạc theo khuôn mẫu (mà VTV1 đã mua bản quyền) chương trình "Tài sản Quốc gia" Liên bang Nga.
Giai điệu tự hào mỗi tháng một kỳ trên VTV1 biểu diễn "những bài ca đi cùng năm tháng". Ở Nga "Tài sản quốc gia trở thành chương trình truyền hình được yêu thích nhất và duy trì vị trí suốt bốn năm qua. Cảm xúc mãnh liệt, niềm tự hào lớn lao lan toả từ chương trình và nhân rộng khắp nước Nga, chính là lý do Tài sản quốc gia đến Việt Nam với tên gọi Giai điệu tự hào."

Ảnh trong bài đã dẫn: "Quảng Bình Quê Ta Ơi"

Số đầu tiên của Giai Điệu Tự Hào sẽ được phát sóng VTV1 vào tối ngày 25/1/2014 với tên "Bài Ca Năm Tấn".

Hi vọng Chương trình sẽ đáp ứng được những tâm hồn già hoài cổ, là chúng ta đây :-)

Talk VietNam: Nhà sử học Mỹ Larry Berman và Điệp viên hoàn hảo

Là một chương trình của VTV mà sáng nay tôi mới được xem. Thể loại này thường bị anh em ta bỏ qua(?) vì họ talk chứ không nói, làm phiền cho việc nghe hiểu.
Nhưng mà chương trình này thì nên xem, xin giới thiệu
http://vtv.vn/video-clip/131/Talkshow/category49.vtv

Cận cảnh chiếc xe đạp từng của ĐT Nguyễn Chí Thanh

Dân Trí
(sau quảng cáo hàng đa cấp mà Dân Trí nhét vào :-)

Trường TNTT Huế 1945, và những người bạn Trỗi

Sáng nay con gái tôi lên Tam Đảo leo núi. Hội của nó toàn đám như nó, ham chơi chả quan tâm chuyện chồng con. Một con bé đi xe máy, khoe là cái xe nó đi từ SG ra, đến đón con nhỏ. Bọn khác đi ô tô. Hẹn nhau đến chân Tam Đảo sẽ bắt đầu leo, có người được thuê dẫn theo 1 trong 3 đường thông dụng. Tôi đã gắn vào quai ba lô của con gái máy ghi đường GPS để rồi mai kia xem leo đường nào.

Rồi, như đã có dịp nói, tôi xách máy ảnh đến dự lễ công bố quyết định công nhận Tiền Khởi Nghĩa cho hai nhà sáng lập Trường Thanh Niên Tiền Tuyến Huế 1945: Luật sư Phan Anh và Giáo sư Tạ Quang Bửu. Người quen trên diễn đàn đầu tiên lại là anh DMĐ và các học trò của "người"

Những bài ca tiền khởi nghĩa và kháng chiến chống Pháp, thời của các Cụ. "Lên Đàng", "Tiếng Gọi Thanh Niên", "Làng Tôi". Nhưng cảm động nhất là khi nhà sử học DTQ nhắc lại "cách đây 68 năm, ngay tại địa điểm rất gần đây (Nhà Hát Lớn so với Viễn Đông Bác Cổ) đã diễn ra cuộc mít tinh giành chính quyền tại HN 19/8/1945. Để nhớ lại ngày tháng lịch sử của dân tộc đề nghị quý vị đứng dậy, chúng ta cùng nhau hát bài Tiến Quân Ca". Cảm động, nghẹn lời, như một hạnh phúc đến bất ngờ được kề vai trong tâm tưởng với cuộc cách mạng khi mình còn chưa ra đời.

Gặp bạn Trỗi, k1 các anh Phan Hội, Kinh Tuyến, Quyết, k8 Phan Tú Tùng, Tạ Nghĩa, k6 Tạ Chính. Đương nhiên, vì là các con của hai "đương sự Cụ". Anh Phan Hội đọc quyết định của cơ quan Đảng có thẩm quyền.

Đại diện hai gia đình nhận lời chúc mừng của Mặt Trận Tổ Quốc VN. Bên cạnh là phóng viên Kinh Tuyến đang tác nghiệp.
Tham luận tiếp theo của giới sử học, Học viện Chính trị Hành chính Quốc gia (không biết có đúng tên), báo chí, MTTQ,... đều còn đặt một dấu hỏi "Trường TNTT" là trường gì? Vỏ xanh (trường do chính phủ Trần Trọng Kim lập) lòng có đỏ (theo Việt Minh)?

Trưởng ban LL Trường TNTT Đặng Văn Việt thổ lộ "trường thành lập được hơn một tháng thì CMT8. Thầy chưa kịp dạy, trò chưa kịp học thì tham gia khởi nghĩa. Hầu hết học trò chuyển vào các đội vũ trang CM, rồi tham gia kháng chiến chống Pháp." Quả thực di sản lịch sử còn phải giải quyết này không đơn giản. Một số học viên đã là "tiền khởi nghĩa", một số khác chưa được công nhận như tướng Cao Văn Khánh, Hoàng Xuân Bình,... Ngay tính chất của Trường cũng chưa có câu trả lời của Viện NCLSĐ.

Nhân dịp này cụ ĐVV 95 tuổi đưa tới cho mọi người quyển sách mới làm xong, sử dụng cá nhân, có tên "Những Nốt Nhạc Thăng Trầm Một Cuộc Đời". Anh Quyết k1 đang xin chữ ký.

Thầy Lê Quang Long của Q.MF cũng tới dự (thứ hai từ trái sang)

Vui nhất là tan cuộc lại được giao lưu với "băng Thiền Quang", được đãi cơm hàng nhà "thị Hến" (bìa trái) sát nhà VT. Huyên thuyên các chuyện, kể cả "bàn về văn hóa" :-)

Bàn về văn hóa

Có một anh bạn nặc danh, thay vì một bút danh mà anh ta nói dễ dàng đặt cho mình. Anh ta không biết rằng cả hai thứ đó ở đây đều không được chấp nhận. Văn hóa ở cái trang này không chấp nhận cả nặc danh lẫn bút danh tự đặt cho mình. Vậy mà anh ta không hiểu, cứ một mực xông vào giáo huấn về... văn hóa!(?)

Vốn không muốn nói nhiều, tôi đã nói cho anh ta cái chót cùng mà nếu bàn mãi sẽ đến. Mà anh ta không hiểu, hoặc tỏ ra là không hiểu để, nói mãi về cái của mình. Vậy thì đành dành ít chữ cho anh ta vậy. (Đọc hết bài)

Hai phụ huynh và một Giải thưởng Nhà nước

Mẹ vợ lão Hợp cơ quan tôi là chị ruột của mẹ Lâm Duy. Bởi vậy có nhiều chuyện về nhà bạn lão biết hơn mình. Có lần lão khâm phục mà thắc mắc không biết cụ Lâm (Nguyễn Thế Lâm, bố của Lâm Duy) là bộ đội chiến trường mà có công trình gì được Giải thưởng Nhà nước?
Đọc Trường Thanh Niên Tiền Tuyến Huế - 1945 mới biết về công trình này qua mấy trích đoạn dưới đây bài viết của tác giả Đỗ Sâm:
"...Vừa học ở Học viện Pháo binh Ka-li-nin ở Liên Xô về, anh nhận quyết định làm Tư lệnh Pháo binh.
...Chỉ huy những đơn vị pháo cỡ lớn, những trung đoàn tên lửa, những trang thiết bị hiện đại,... anh tâm sự "...yêu cầu đối với mình là phải công nông hóa trí thức, nhưng mặt khác phải có trách nhiệm trí thức hóa công nông".
Một lần anh tổ chức đi kiểm tra đơn vị pháo hỏa tiễn BM-14. Đây là loại "Ca-chiu-sa" Hồng quân Liên Xô đã dùng chiến đấu chống phát xít Đức trong đại chiến thế giới lần thứ hai, tầm bắn 9800m có 17 giàn đặt trên xe ô tô. Anh nói suy nghĩ của mình với anh em: "Làm sao có thể tháo từng giàn hỏa tiễn, phóng từng viên đạn phản lực đến mục tiêu thì hay biết mấy, vì chỉ có làm như vậy thì mới có thể mang vác đưa vào chiến trường.
Anh thảo luận với anh em Phòng Nghiên cứu, rồi cử anh Đỗ Nguyên Đương lên Cục Nghiên cứu Kỹ thuật Quân sự gặp các anh Hoàng Đình Phu, Lê Văn Chiển... đề xuất ý kiến của Pháo binh nhờ các anh giúp giải quyết.
...Sau một thời gian thực nghiệm giữa Bộ TLPB và Cục Nghiên cứu Kỹ thuật Quân sự, được sự giúp đỡ tận tình của nhà máy Z119, nhà máy Cơ khí HN, trường ĐHTH Hà Nội, công trình của Bộ TLPB đã thành công. Lúc đầu viên đạn tên lửa cỡ 140 ly ấy được nạp trong một ống kim loại gắn trên bệ gỗ, dùng một máy điểm hỏa kích nổ phóng đạn tới mục tiêu. Một loạt bắn được 6 viên đạn, anh em gọi là loại đạn A12...
Sau buổi bắn đạn thật lần ấy, những đơn vị pháo phản lực mang vác đầu tiên đã lên đường vào chiến trường chiến đấu. Thời gian sau, tin những trận pháo kích tên lửa vào các sân bay Đà Nẵng, Phú Bài, Cam Ranh, Cù Hanh, A-ri-a, Biên Hòa,... liên tiếp được đưa trên các đài Phát thanh Tiếng nói Việt Nam và khắp phương Tây...
Ôn lại những kỷ niệm thời chống Mỹ, Thiếu tướng Thế Lâm nói:
- 35 năm sau khi sản xuất thành công loại pháo phản lực cải tiến, năm 2000 Bộ Quốc phòng đề nghị Chủ tịch Nước tặng "Giải thưởng Nhà nước" cho sáng kiến táo bạo này. Thật là một thành công đặc biệt của Pháo binh ta."

Hóa ra là công trình đạn A12. Ngay từ ngày đầu mới về Viện Kỹ thuật Quân sự (trước là Cục Nghiên cứu Kỹ thuật Quân sự) chúng tôi đã được giới thiệu tham quan phòng truyền thống của đơn vị; đã biết phòng kỹ thuật vũ khí nghiên cứu công trình này, đã nhìn mẫu đạn trưng bày. Sau đó, trong thời gian vài năm, chúng tôi làm việc dưới quyền Viện trưởng Hoàng Đình Phu, bố anh HQ.Linh k3 cho đến khi thủ trưởng chuyển sang Viện Khoa học VN.
Trưa nay tôi cùng các đồng đội Viện KTQS đưa tang cụ Hoàng Đình Phu, đúng vào ngày nhờ sách đã dẫn mà được biết công trình của đơn vị mình xuất xứ từ sáng kiến của cụ Nguyễn Thế Lâm TL Pháo binh, hai cụ đều là bố bạn Trỗi. Như là một sự tình cờ có sắp đặt vậy.

Quân đội "Trung Với Nước, Hiếu Với Dân"

Hai tấm ảnh cũ nghe nói được nhà sử học DTQ nhận từ một phóng viên ảnh người Pháp, rồi chuyển lại cho anh Phan Tân Hội k1. Hôm qua có dịp ghé qua nhà anh Hội, chốn "thâm sơn cùng cốc" của HN2, tôi có chụp lại.

Anh Hội nói ảnh này đã qua Photoshop rồi mới phóng lại thành ảnh đóng khung. Tôi trộm nghĩ ảnh này coi là phiên bản gốc, chỉ làm mầu mè lên thôi. Chứ "lời thề" mà cụ Hồ ghi lên lá cờ của Quân Đội vẫn là phiên bản 1 "Ver. 1.0" chưa phải phiên bản hiện bây giờ :-)

(Bấm vào ảnh để xem khổ lớn)

Lễ công bố các "tiền bối" Phan Anh và Tạ Quang Bửu là "tiền khởi nghĩa"

Gần đây tôi có vài lần gặp anh Phan Tân Hội K1 có dịp nhắc lại chuyện xưa. Chuyện thật là xưa của các bậc phụ huynh tiền bối. Hôm qua anh chuyển cho tôi một giấy mời của Hội KHLS và BLL Cựu Học sinh Trường Thanh Niên Tiền Tuyến Huế 1945 về việc "Công bố quyết định công nhận cán bộ tiền khởi nghĩa hai nhà sáng lập Trường: Luật sư Phan Anh và Giáo sư Tạ Quang Bửu".
Chuyện xưa mà cũng là chuyện nay; kết hợp lại thành ra chuyện xưa nay cứ tưởng các cụ Phan Anh và Tạ Quang Bửu đều là cán bộ tiền khởi nghĩa cả. Hơi bị ngạc nhiên; rồi thấy cụ Hồ thật giỏi, cái giỏi sinh ra có lẽ từ phương pháp, chứ không phải của mục tiêu cộng với thủ đoạn.
Đưa giấy mời này lên đây, vì tôi đọc quyển sách về Trường TNTT thấy có nhiều người là phụ huynh của bạn Trỗi (có ai chưa được kê, xin để lại lời góp để bổ sung). Bạn nào có liên quan theo cách đó thì đều có thể đến dự buổi lễ này, anh Hội (thay mặt BLL HS Trường) hoan nghênh tuy không biết để gửi giấy mời.

Chuyện của một người bạn, lính chiến

Anh NTL, một người bạn KQH cùng tuổi k4, có bài viết mà tôi muốn chia sẻ cùng bạn Trỗi. Cám ơn anh NTL vì bài viết này và việc anh đã làm cùng đồng đội năm ấy. Ảnh: NTL bên trái. Bên phải là NKN, lái xe tăng 380 vào dinh ĐL ngày 30/4/1975. Hôm nay đại đội 4 lữ 203 của NKN nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang.

"Sáng bật KQH ra đọc rồi lại ngồi lẩn thẩn giở nhật kí thời lính (cuốn sót lại). Phải lấy kính lúp vẽ bản đồ của vợ ngày xưa mới đọc được vì nhòe nhoẹt quá, chữ bé tí tẹo. Bỗng kí ức buồn chợt về. Hỡi ai đã có mặt trong trận đường 7 tháng 3/75 như tôi, làm sao quên được nó đi. Chẳng bao giờ, chẳng thể nào quên được. Biết là không liền mạch trang viết nhưng cũng cứ viết. 
.... Hôm nay, ngồi nhìn những dòng nhật kí ngắn ngủi về những ngày tháng ba năm 1975. Những ngày mà cách đây đã 38 năm, thế mà nó cứ hiện về rõ mồn một. Muốn viết thật vui thật hóm hỉnh về chuyện sống chết mà lại cứ đưa mình về cái mạch suy nghĩ khác, tệ thế. Mình đa cảm ngay từ xưa bé nhỏ, cái gì nhớ thì day dứt, cái gì yêu thì đến đớn đau. Mới ngẫm lời xưa kẻ đa đoan thì đừng kêu ca sướng khổ. Muốn thăng tiến thì đừng đa đoan, biết dẫm đạp cũng là sự tích cực của đời. 
Mà thôi, mình kể chuyện ở đây là với bạn bè chiến đấu thôi cơ mà. Xin kể:

Cái ngày 28/3/75 trong nhât kí có vẻn vẹn một dòng. Nhưng sự thật thì khôngphải. Nó dài lắm, dài đến tận bây giờ.
Tôi trích nhật kí "28/3/75. Hành quân tới ven một bãi lầy Phú yên. Ở đây dọc sông máng, bộ đội địa phương đánh một đoàn xe - hành quân đêm trên bờ máng đầu tiên. Nghỉ lại đây một ngày."
Gọi là hành quân thực ra chỉ có nhóm đi bám địch trước chúng tôi thôi, còn đơn vị vẫn ở đằng sau. Khi chúng tôi đánh địch trên CủngSơn Phú Túc thì có một đoàn xe đã vượt qua rồi. Về tới khúc sông máng, đường 5 này thì gặp bộ đội Phú Yên chặn đánh. Việc đó đã diến ra ngày hôm trước. Phía xa, làng mạc miền nam đầy những vườn dừa, những đồng lúa xanh ngút ngát, chiều nắng vàng sau lưng, chúng tôi hít căng lồng ngực cái hương đồng miền nam mà xưa nay vẫn hát "... Miền nam em dừa nhiều, miền nam em dứa nhiều..."
Không có quân địch, không thấy có súng nổ, chiều hôm ấy thật lạ. 5 thằngchúng tôi ngồi trên mép sông máng, dưới chân là đồng lúa xanh mượt mà. Bỗng từ dưới ruộng có tiếng động, nhỏm dậy! bờ ruộng bùng nhùng, thằng Luật nổ mấy viên đạn lên trời (may thế, nó không bắn xuống ruộng). Từ dưới bùn rùng rùng đứng dậy một chú lính ngụy, người bê bết bùn nước, tay xách cái làn nhựa đỏ lót kín bằng những mảnh ni lông, run rẩy: Thưa ông, con xin các ông... 
Chúng tôi nhào xuống bờ ruộng chĩa súng. Nhìn vào cái làn đỏ trước tiên vì nghi đó là vũ khí. Không... Không có vũ khí nào hết mà là: một hài nhi, hai tay hươ hươ mắt ti hí... Người lính sụp xuống... Thưa các ông con đưa vợ con chạy từ quân khu 2, vợ con ngang đường sổ dạ rồi chết luôn. Các ông có bắt con xin các ông làm phước cho con gửi đứa bé này... cho nó làm... làm... người.
Người lính VNCH gục đầu nức nở. Năm đứa tôi nhìn nhau, rồi vội nhìn đi chỗ khác, bởi vì chả thằng nào muốn thằng kia nhìn thấy mắt mình có nước. Có tiếng đạn pháo vút qua đầu, người lính ngụy ôm chặt cái làn đỏ vào ngực: ới con ơi!
Chúng tôi cũng xà xuống che người xung quanh cái làn nhựa loe hoe những mảnh vải vụng về, và tiếng cựa quậy của đứa trẻ lọt lòng. 
Thằng Luật B trưởng là đứa cục cằn nhất lên tiếng: thằng Luân chữ đẹp viết một tờ giấy chứng nhận quân giải phóng đã đồng ý cho anh này gửi đứa bé vào địa phương đi. Làm nhanh kẻo du kích họ lại không tin. Còn thằng nào có cái gì đưa ra. 
Chúng tôi ngó vào trong làn nhựa ở đó có hai hộp sữa rồi, bây giờ chúng tôi mỗi đứa đưa ra một hộp nữa, tôi có mấy tờ tiền Trần Hưng Đạo đưa ra cho người lính, thế là chúng nó bắt chước moi hết tiền ra cho người bố tội nghiệp kia. 
Người lính ngụy ngồi đờ đẫn cám ơn, chúng tôi giục: thôi đi ngay vào làng đi, anh không nuôi được cháu đâu, gửi dân họ nuôi thôi. Chúng tôi cảnh giới cho mà đi... Tôi nhìn người lính xách cái làn đi qua cánh đồng vào làng trong hoàng hôn, bước cao bước thấp cho tới khi người lính khuất sau vườn dừa yên ắng rồi chúng tôi mới hành quân.
Chiến tranh lùi lại phía sau còn kí ức thì lại nhao về phía trước mắt những người già. 

Ba mươi tám năm rồi. Người lính ngụy ấy còn sống ở đâu? anh có tìm về Một làng ven con sông máng đường 5 Phú Yên tìm đứa con gái tội nghiệp của anh không?
Ba mươi tám năm rồi, cháu bé khốn khổ ấy còn sống ở đâu? Trong hàng đêm ngần ấy năm trời tôi luôn cầu mong cháu sống và làm người nhân hậu. 
Tôi cũng đã già, cũng đã hơn một lần trở lại con đường máu lửa ngày ấy, tôi cũng đã từng ngồi khóc khi xem chương trình Kí ức đường 7 của Thu Uyên, bởi hơn ai hết chúng tôi là người chứng kiến tận mắt những mảnh đời bất hạnh vì chiến tranh."

Lại nói về Huyền Trân Công Chúa

Lâu lâu duyệt qua Giao Điểm một lần, thấy tài liệu mới đăng có nội dung cùng một dòng "Luận Anh Thư" của anh TQTrung, tôi giới thiệu tại đây để anh em tham khảo.

Đi tìm ý nghĩa thực của đám cưới Huyền Trân
Hồ Trung Tú, đăng ngày 22/05/2013
...Và chúng ta hãy xem lại các hiện vật mới được tìm thấy trong các hố đào khảo cổ kinh thành Thăng Long. Theo giáo sư Huỳnh Ngọc Trảng (trong tạp chí Tia Sáng 5/2004) thì những hiện vật trong lớp văn hóa thời Lý Trần đều thấm đẫm dấu ấn văn hóa Chămpa. Đó là con ngan (vịt xiêm) trên các viên ngói Thăng Long (con vật mà theo truyền thống người Việt là con vật không may mắn, thấp kém) chính là con vịt thần Hamsa, vật cưỡi của Brahma, và cũng là con vật bạn của nữ thần thơ ca Srasvati; đó là cái đầu rồng thời Lý có môi trên cong dài không khác mảy may với con rồng Chămpa Makara; đó là chiếc mặt quỷ giống hệt với các Kala, thần Thời gian, nằm quanh chân tháp G1...! Và cũng năm 2003 ấy, tháp G1 ở Mỹ Sơn, tháp được xây dựng vào thời Nhân Tông vân du Chiêm Thành, các nhà khảo cổ đã lần đầu tìm thấy nhiều chữ Hán (như chữ Trần) được chạm vào các viên gạch, đá trong thân tháp.
Với cái nhìn đồng đại, lúc ấy, đất nước Chiêm Thành và văn hóa Chămpa không hề thua kém Đại Việt, nếu không nói là Thăng Long lúc ấy bị ảnh hưởng phương Nam nhiều hơn phương Bắc. Và việc gả công chúa Huyền Trân vì thế không phải là cái gì quá không hay cho quốc thể.
Việc hứa gả Huyền Trân của Nhân Tông là không kèm điều kiện mà thực sự xuất phát từ sự nhận thấy Chế Mân là khả ái. Theo Masperro, Chế Mân vì thấy triều đình do dự nên đã tự tăng thêm quà sính lễ. Và với hai châu Ô, Lý; Trần Anh Tông đã đồng ý gả em gái....